Universiteit van Amsterdam

Programmagroep Ontwikkelingspsychologie

De onderzoekers van de Programmagroep Ontwikkelingspsychologie van de Universiteit van Amsterdam voeren twee onderzoeksprojecten uit in het kader van TalentenKracht, gedeeltelijk in nauwe samenwerking met science center NEMO. Het doel van de onderzoeksprojecten is het bèta-denken van jonge kinderen beter te kunnen begrijpen en te bevorderen, voor een tweetal specifieke domeinen: 1) causaal redeneren en experimenteren, 2) logisch redeneren. Hiervoor onderzoeken zij enerzijds wat de denkpatronen en vaardigheden van jonge kinderen zijn, waarbij zij met name de individuele verschillen in kaart proberen te brengen. Daarnaast onderzoeken zij ook hoe het experimenteren en redeneren op een uitdagende manier gestimuleerd kan worden.

Het eerste onderzoeksproject heeft als focus causaal redeneren en experimenteren. In dit project wordt het vermogen van jonge kinderen om oorzaakgevolg redeneringen te maken onderzocht. Hoe lossen jonge kinderen oorzaakgevolg problemen op?  Hoe verschillen kinderen van elkaar in de strategieën die zij toepassen (individuele verschillen)? En hoe ontwikkelt deze vaardigheid zich? Naast causaal redeneren, is een tweede onderwerp van studie het experimenteervermogen van jonge kinderen. Kunnen jonge kinderen efficiënte interventies bedenken om causale relaties te onderzoeken? In een recente studie is onderzocht in hoeverre kleuters die bewijs te zien krijgen dat in lijn is met hun theorie anders spelen (experimenteren) dan kleuters die bewijs te zien krijgen dat niet in lijn is met hun theorie. De onderzoekers zijn ook geïnteresseerd meer praktijkgericht onderzoek. Daarvoor worden in natuurlijke situaties studies uitgevoerd om te onderzoeken hoe het exploratief spel van kinderen gestimuleerd kan worden. In een kinderdagverblijfcontext is het effect van een science programma op het exploratief spel van kinderen onderzocht. In een science center context (NEMO) is het effect van ouderparticipatie op het exploratief spel van kinderen onderzocht. De gevonden onderzoeksresultaten worden toegepast in de praktijk, o.a. bij de ontwikkeling van een tentoonstelling voor kleuters in NEMO (Kleuters aan zet).

Het tweede onderzoeksproject kijkt naar het ontwikkelingsverloop van het logisch redeneervermogen van jonge kinderen. Dit onderzoek wordt vooral gedaan in de context van spelletjes waarbij redeneren over de strategieën van anderen een belangrijke rol speelt. Het onderzoek moet een beter begrip opleveren van factoren die een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van het logisch redeneervermogen (bijvoorbeeld op het gebied van werkgeheugen, taal en aandacht) en de mogelijkheden kinderen te stimuleren complexe denkstappen te maken (bijvoorbeeld door oefenen of feedback van anderen). Resultaten van onderzoek zullen verwerkt worden in spelmateriaal dat thuis en op school te gebruiken is, met gradaties in complexiteit. In eerder onderzoek (Ramani & Siegler, 2008) is gebleken dat bordspelen een effectieve manier kunnen zijn om formele vaardigheden (bijvoorbeeld tellen en getalsbegrip) te verbeteren.

De satelliet Amsterdam is betrokken bij TalentenKracht sinds 1 januari 2006.